„Polina, moje słoneczko, o czym tak marzysz?” – głos Nadeżdy Iwanowny za mną był słodki jak syrop i zabójczy jak cyjanek. – „Sałatka Olivier sama się nie pokroi. Za pół godziny przyjdą goście.”Powoli się odwróciłam. Stała w drzwiach kuchni, jak zawsze perfekcyjna,
w nowym kostiumie w kolorze młodego wina, fryzura nienaganna. Z założonymi rękami, wzrokiem ostrym jak skalpel, sprawdzała każdy pyłek na moim fartuchu, każdą kroplę potu na moim czole.„Już kroję, Nadeżdo Iwanowno”, powiedziałam, a mój własny głos brzmiał obco,
stłumiony, prawie jak głos kogoś innego. „Kurczaka. Do sałatki.”„A ziemniaki?” – Olga wślizgnęła się do kuchni z pustą cukiernicą, przepychając się obok matki. „Nie w skórce, jak ostatnio! Świątecznie znaczy: obrać, pokroić, estetycznie. Rozumiesz?”
Tak, Olgachen, rozumiem. Estetycznie znaczy: stoisz w nowej sukience, wydajesz polecenia, a ja w fartuchu pachnącym cebulą wykonuję wszystko. Ale na głos nic nie powiedziałam. Tylko wzrok powrócił do miski z wystudzonym kurczakiem.
„Ziemniaki są ugotowane i obrane”, wydukałam. „Wszystko zgodnie z planem.”„Dobra dziewczynka”, skinęła głową Nadeżda Iwanowna, jakby chwaliła psa za wykonanie komendy „siad”. „I nie zapomnij wyjąć galarety z lodówki i ładnie podać. I zetrzeć chrzan. Misza uwielbia moją galaretę z chrzanem.”
„Moja galareta.” – Gotowałam ją przez sześć godzin, zbierając szumowiny, podczas gdy ona rozmawiała przez telefon albo oglądała swoje paznokcie. Ale zawsze będzie to „galareta Nadeżdy Iwanowny”.„I otwórz czerwone wino”, dodała Olga, ustawiając błyszczący wazon na stole.
„Nie to tanie, które kupiłaś, tylko to, które przynieśliśmy. Włoskie. Musi „oddychać”.”Poczułam, jak złość spływa po moich plecach jak zimna woda. Wróciły do salonu, głośno dyskutując o torcie, układzie miejsc, idealnym przedstawieniu. Zostałam sama. Kuchnia, którą sprzątałam od piątej rano,
pachniała majonezem, gotowaną marchewką i roztrzaskanymi nadziejami.Siedem lat temu, kiedy poślubiłam Miszę, myślałam, że zyskam rodzinę. Moja własna była cicha, nieco smutna – matka zmarła wcześnie, ojciec żył we wspomnieniach. A tu? Głośno, mocno związana, rodzina Karelinów.
Myślałam, że to oddech świeżego powietrza. W rzeczywistości była to komnata tortur.Misza… mój Misza. Kiedyś uważny, zakochany, dbał o kwiaty, romantyczne wieczory. Teraz? Wracał z pracy, pochłonięty telefonem, nie zauważając, że jego żona stała się częścią kuchni. A jeśli zauważył? Uważał to za normalne.
„Masz taki charakter, Polja. Bez urazy. Jesteś przyzwyczajona, że wszystko musi być perfekcyjne.”Perfekcyjne dla kogo, Misza? Dla ciebie? Dla nich? Dla mnie?Drzwi na balkon skrzypnęły. Wszedł. Mój mąż, mój pan. Drogie jeansy, świeżo wyprasowana koszula, perfumy.
„No, wojowniczko, dajesz sobie radę?” – objął mnie, pocałował w skroń. – „Mama mówi, że jesteś prawdziwą bohaterką. Wszystko ci wychodzi.”Odciągnęłam się. Majonez skapnął na sałatkę. Ręka mi się trzęsła.„Wszystko w porządku, Misza. Idź do gości. Wujek Kołja i ciotka Galja już przyszli.”
„Tak…” – chwycił kawałek kiełbasy. – „Mama chciała jeszcze śledzia pod kożuchem. Robisz go świetnie. Wszystko już kupiłem.” – Wskazał torbę przy drzwiach.Coś we mnie pękło. Cicho, ostro, jak przerwany nić.„Jesteś szalony?” – wyszeptałam. „Mam sosy, pasztety, sałatki
– a ty mówisz o śledziu? Na pół godziny przed gośćmi?”„Polina, nie przesadzaj”, rzekł surowo. „To nic wielkiego. Szybko pokrój, ułóż… dasz radę.”„‘Szybko pokrój’…” – spojrzałam na niego – „Czy kiedykolwiek przygotowywałeś szybko śledzia dla trzydziestu osób? Szybko umyć podłogę, jeśli ktoś rozlał wino?”
Patrzył na mnie niezrozumiale.„Pomogę! Poukładam zmywarkę!”„Brawo”, uśmiechnęłam się fałszywie. „Bohater naszych czasów.”„Bez sarkazmu”, warknął. „Mogłaś poprosić mamę albo Olgę o pomoc.”To była kropla, która przelała czarę goryczy.
„Mama?” – głos stalowy, twardy. – „Mama, która od godzin się maluje? Albo Olga, która krytykuje i kontroluje? One mają mi pomagać? W moje urodziny?”„Polina, uspokój się”, rozkazał.„Nie, Misza! Tak żyją niewolnicy. I ja już tak nie chcę!”
Chwyciłam torbę i rzuciłam ją do zlewu. Śledź uderzył o metal z głuchym łoskotem.Nadeżda Iwanowna wpadła do środka.„Polina! Co to za bezczelność?”„To nie jest ryba”, powiedziałam, zrywając fartuch. „To symbol. Mój symbol wyzwolenia.”„Strajkuję”, oznajmiłam spokojnie. „Od teraz.”
Zamknęłam drzwi sypialni. Cisza. Po raz pierwszy od lat.Rano brak stukotu sztućców. Tylko cisza. Wolność.Misza przyszedł, zmęczony, wygnieciony.„Skończyłaś swoje przedstawienie?”„Tak”, powiedziałam. „Sztuka się skończyła.”Kłóciliśmy się. Krzyczał. Śmiałam się.
Potem spokojnie powiedziałam:„Chcę rozwodu.”Zaśmiał się niedowierzająco. Groził. Mówił, że wrócę.„Może”, odpowiedziałam. „Ale wolę suchy chleb w wolności niż kawior w klatce.”Spakowałam stare jeansy, kurtkę, torebkę.„Kocham cię”, wyszeptał.
„Nie”, odpowiedziałam. „Jesteś tylko przyzwyczajony do mnie.”Odeszłam cicho. Bez huku.W samochodzie głęboko odetchnęłam. Odjechałam. Daleko od obcych tradycji, obcych świąt, obcego życia.Deszcz zmył przeszłość.I po raz pierwszy od siedmiu lat byłam tylko ze sobą.Przerażające. Ale słuszne.
