Elena właśnie składała nowe ściereczki kuchenne z delikatnym kwiatowym wzorem, gdy jej telefon zawibrował. Westchnęła cicho — cztery nieodebrane połączenia od Katji, jej koleżanki z pracy. Pewnie znowu nic pilnego. Odwróciła się do szafki kuchennej, ale telefon znów zawibrował, tym razem niecierpliwie.
— Leno, dlaczego nie odbierasz? — nalegała Katja przez słuchawkę. — Czy wiesz w ogóle, że Antonina Pawłowna w sobotę obchodzi jubileusz?Elena zastygnęła. Ściereczka wypadła jej z rąk.— Jaki jubileusz? — zapytała niepewnie.
— Skończy siedemdziesiąt pięć lat. Swetka jest zaproszona, z Dimką. Antonina wysłała wszystkim zaproszenia dwa tygodnie temu.Trzydzieści dwa lata małżeństwa z Igorem — i nigdy nie opuściła żadnej rodzinnej uroczystości. A teraz? Jubileusz Antoniny — a ona miała być pominięta.
— Może po prostu zapomnieli? — wyszeptała Elena, sama w to wątpiąc.— Zapomnieli? Swetka mówi, że jest lista dwudziestu gości. Wszyscy są zaproszeni — bracia Igora, ich żony, nawet stary sąsiad z piątego piętra.
Elena usiadła na stołku. Wspomnienia ją zalewały: jak opiekowała się teściową po operacji woreczka żółciowego, poświęcone dni urlopu na nowy aparat dentystyczny, godziny spędzone na pilnowaniu wnuków, kiedy wszyscy inni byli zajęci.
— Wiesz, dlaczego tak się dzieje? — kontynuowała Katja. — Wszystko przez ten tort w zeszłego Sylwestra. Pamiętasz, jak kupiłaś niewłaściwy?— Katja, to nie ma nic do rzeczy — odpowiedziała gorzko Elena. — Po prostu nigdy nie uważała mnie za część rodziny.
W tym momencie drzwi mieszkania zatrzasnęły się. Igor wrócił. Elena pośpiesznie pożegnała się z Katją.Wszedł do kuchni, strzepując deszcz z włosów jak chłopiec. Elena obserwowała znajome zmarszczki wokół jego oczu, znane rysy po trzydziestu dwóch latach — a mimo to czuła się jak obca.
— Igorze, twoja mama ma jubileusz w sobotę? — Jej głos był spokojny, ale w środku szalała burza.Zastygnął przy lodówce, jakby nie usłyszał pytania.— Tak… coś jest zaplanowane.— A dlaczego mi nic nie powiedziałeś?
— Mama nie chce wielkiej uroczystości. Tylko najbliższa rodzina.— Najbliższa rodzina? — powtórzyła Elena jego słowa. — A ja do niej nie należę?— Leno, nie zaczynaj. Znasz mamę. Ma swoje dziwactwa.
— Dziwactwa? — Elena poczuła, jak wzbiera w niej złość. — Trzydzieści dwa lata znosiłam jej dziwactwa! To nie są dziwactwa, Igorze, to jest… to jest… — Nie znalazła słów wystarczająco mocnych.
— Opiekowałem się nią po operacji, gdy ty byłaś w podróży służbowej. Poświęciłem urlop, żeby miała nowe zęby. Pilnowałem wnuków, gdy Irka była na wakacjach. Przez trzydzieści dwa lata starałem się być dobrą synową — i to jest teraz podziękowanie?
Igor pocierał nasadę nosa.— Naprawdę musisz wszystko wyliczać? Kto komu co zawdzięcza?— Nie wyliczam! — Jej głos drżał. — Chcę tylko być częścią waszej rodziny! To za dużo?Westchnął ciężko i usiadł na krześle.
— Leno, przesadzasz. Mama chce tylko spokojnego przyjęcia.— Spokojnego? Dla dwudziestu osób? — Elena zacisnęła zęby. — A nawet sąsiad z piątego piętra jest zaproszony!— Skąd…? — Igor chciał protestować, ale Elena przerwała mu.
— Czy to ma znaczenie? Trzydzieści dwa lata, Igorze! Co zrobiłam źle? Powiedz mi!Wyciągnął do niej rękę, ale ona cofnęła się.— Leno, znasz mamę. Ona wciąż uważa, że mnie jej zabrałaś.Elena uśmiechnęła się gorzko. — Zabrałam jej ciebie? Miałeś dwadzieścia pięć lat, kiedy się poznaliśmy! Nie pięć!
Wspomnienia nawiedzały ją: próby zrobienia dobrego wrażenia, nawet pieczenia według przepisu babci — tylko po to, by zostać odrzuconą.— Całe życie starałam się jej przypaść do gustu — kontynuowała Elena.
— A co ona zrobiła? Powiedziała wszystkim, że źle wychowuję Deniskę, wmawiała moim rodzicom, że nie potrafię gotować — a ty milczałeś!— Co mam zrobić? — głos Igora drżał. — Kłócić się z mamą o przyjęcie?
— Nie o przyjęcie! — krzyknęła Elena. — O to, jak mnie traktuje. Przez trzydzieści dwa lata byłam dla niej niewidzialna — a ty na to pozwalasz!Odwróciła się do okna. Deszcz padał szaro i ciężko, odzwierciedlając jej nastrój.
— Przestań dramatyzować — próbował Igor. — Chcesz, żebym z nią porozmawiał?— Nieporozumienie? Nie, Igorze. To już nie jest nieporozumienie. To cios w serce.Kolejne dni minęły jak we mgle. W pracy Elena się uśmiechała, w domu milczała. Igor próbował ją uspokajać, ale każde jego wyjaśnienie otwierało stare rany.
W piątek wieczorem Elena rozmawiała z synem. Deniska prawie na nią nie spojrzał.— Babcia mnie zaprosiła. Więc nie mam jej gratulować?— Oczywiście — powiedziała cicho Elena. — Oczywiście, gratuluj jej.
Nadeszła sobota. Dom był pusty. Igor i Denis już wyszli z prezentami i kwiatami. Elena została sama. Na zdjęciach Antonina Pawłowna zawsze stała nieco na uboczu.Dotknęła ramki — zdjęcie z ślubu Deniski. Igor elegancki, panna młoda promieniejąca, Antonina Pawłowna wymuszona.
— Nawet wtedy — wyszeptała Elena.Wieczorem Igor i Denis wrócili — pijani, radośni, pachnący drogim perfumem Antoniny Pawłowny.— Jak było? — zapytała Elena neutralnie.— Wspaniale! Mama promieniała, gdy my… — Zamilkł, widząc jej minę.
— Przepraszam, Leno. Nie pomyślałem.Ale Elena nie mogła powstrzymać tego, co w niej narosło: gniewu, rozczarowania, zranienia — i odrobiny dumy.
Tydzień później Antonina Pawłowna zadzwoniła, tym razem przez Igora. Poprosiła o leki — i Elena mu towarzyszyła. Bez chłodu, bez kpiny. Tylko niezręczne: „Chcesz trochę herbaty?”
Elena skinęła głową. Usiadły razem, pili herbatę, rozmawiali o pogodzie, zdrowiu, wiadomościach. Ani słowa o jubileuszu, ani słowa o sanatorium. A mimo to Elena poczuła, że coś się zmieniło — nie Antonina Pawłowna, lecz ona sama.
